Contact us at: massa.arch@gmail.com
  • Facebook - Black Circle
  • Instagram - Black Circle

EDITORIAL-

"Holy" Issue

العدد "مُقَدَّس" - كلمة المحرِّرة

גיליון "קדוש" - דבר העורכות

"הארכיטקטורה מבטאת עצם ישותן של חברות באותו האופן שהפרצוף האנושי מבטא את ישותם של אנשים... למעשה, רק הישות האידיאלית של החברה, רק מי שבסמכותו לצוות ולאסור, מתבטאת באמצעות קומפוזיציות ארכיטקטוניות של ממש. כך, המונומנטים הגדולים מתנשאים כסכרים ומציבים כנגד האלמנטים הסוערים את היגיון המלכות והסמכות..."

מתוך: ז'ורז' בטאיי, "ארכיטקטורה" (1929), תרגום מצרפתית: שרון רוטברד

 

המרחב המקומי בנוי שכבות שהן שריד לתרבויות שחלקו את אותו המקום בנקודות זמן שונות. הן נמצאות מעל או מתחת לאדמה, אופיין לעיתים נשמר ולעיתים נוצקות לתוכן משמעויות נוספות. הארכיטקטורה היא כלי קיבול, והיא משמרת בתוכה חותם של עברה ושל מנהגים שהתקיימו בה. הארכיטקטורה הקדושה נבנית כזירה לפעילות טקסית, הנגזרת מאופי הפולחן הנערך בה ויוצרת היררכיה בין משתתפיו.

מבנים ואתרים קדושים היו לייצוגה של סמכות שלטונית לאורך ההיסטוריה. הטענה כי מקום מקבל את קדושתו דרך טקסים שנערכים בו היא נכונה בחלקה; מפני שמקום שקיבל את מעמדו כקדוש בעקבות טקס שנערך בו, באופן טבעי הפך לסמל. אלמנטים אדריכליים שקיבלו מימד קדוש במקום אחד, שוכפלו במקום אחר ויצרו צורה ברורה לקדושה. השימוש בחומרים וטכניקות בניה מרשימות מעלה תחושת התפעלות אצל הצופה. סדר, סימטריה והוד הופכים את המבנה הקדוש לציון דרך במרחב, המפגין עוצמה והשלטת סדר.

דת ופוליטיקה הלכו יד ביד מאז ומעולם, במילותיו של בטאיי, הם עשו זאת מתוך "הרצון להכפיף את הרוח לאידיאל רשמי". לאחר שהתחוללה בעולם המערבי מהפיכת החילון, הפך השלטון מגוף שזהותו הפוליטית והדתית הן אחת, לשלטון שזהותו הדתית איננה. אך בהרבה מקרים מציאות חדשה זו קיימת על פני השטח בלבד.

המציאות המקומית רוויה בקדושה, אך כמו בהרבה מקרים אחרים, קדושה זו איננה תמימה. מציאות זו היא עדות לכוחה של הדת במערך קבלת ההחלטות: הפוליטיקה המדינית, במוסדות השונים, בחקיקה ובחלוקת המשאבים. בעל כורחה, מקבלת הארכיטקטורה רבדים נוספים של משמעות, מעבר לקדושתה הדתית. היא מכילה זיכרון המאפשר הצצה אל היסטוריה סבוכה של אינטרסים.

אנחנו מזמינות אתכם לעיין בחומרים שלוקטו עבור גיליון זה סביב הנושא "קדוש", ולקבל דרכם הצצה למספר נרטיבים הבונים את הסיפור המקומי.

"Architecture is the expression of the very soul of societies, just as human physiognomy is the expression of the individuals' souls... In fact it is only the ideal soul of society, that which has the authority to command and prohibit, that is expressed in architectural compositions properly speaking. Thus great monuments erected like dikes, opposing the logic and majesty of authority against all disturbing elements: it is in the form of cathedral or palace that the Church or State speaks to the multitudes and imposes silence upon them…"

From: Georges Bataille, "Architecture" (1929), Translation by: Betsy Wing

 

Throughout history, holy sites were conceived as representations of authority. The claim that a place obtained a status of sanctity as a result of the rituals performed within it, is only partially true. It is also true that, when a place earned this sanctity it naturally became a symbol, and the architectural elements of these symbolic, prestigious structures were thereafter duplicated elsewhere to articulate the holiness of the new place.

 

There are many architectural languages ​​that identify with holiness, and most have similar origins and principles. The arrangement of their space dictates the ceremony's nature and the hierarchy among worshipers, while a sense of awe is elicited through impressive building materials and techniques.

Aesthetics of excess and glory differentiate the holy structure from its surroundings and serve as a demonstration of the religious authority’s power and control

 

Religion and politics have always been intertwined, it can be said that together they "express the desire to force the spirit into an official ideal."Historically, authority's religious and political identity were one. Today, following the secularization of Western civilization, most governments do not hold an official religious identity, but the clarity of this division between the religious and governmental can be hard to ascertain.

 

Religion has a prominent place in the process of decision making; Its presence is felt through politicians, institutions, legislation, and the distribution of resources. As a result, religious architecture itself takes on new layers of meaning and connotation beyond its religious sanctity. The architecture contains a memory and expresses a complex web of interests.

 

In other words, the daily experience of religious architecture in the place we live is shaped by the interaction of politics and religion and reflects the broader society’s relationship with power. It is possible to draw geographic and historical lines around a society, to describe its “soul,” by examining this concept of “holy” in the architectural context.

"يعبّر فنّ العمارة عن شخصية المجتمعات تمامًا كما يعبّر وجه الإنسان عن شخصيته... ففي الواقع، وحدها الشخصية المثالية للمُجتمَع، فقط مَن في وسعه أن يأمر وينهى، تتجلى عبر تراكيب معماريّة حقة. وهكذا، ترتفع الأنصاب التذكارية كسُدود وتضع منطق المُلك والسلطة في مواجهة العناصر الهائجة..."

مِن: جورج باتاي، "فنّ العمارة" (1929)

 

لطالما مثّلت المباني والمواقع المقدّسة السلطة والجبروت. والادّعاء أنّ المكان يكتسب قداسته عبر الطقوس التي تُجرى فيه صحيح جزئيًّا؛ فالمكان الذي اكتسب مكانة مقدّسة جراء طقس أُجري فيه أصبح بطبيعة الحال رمزًا. والعناصر المعمارية التي اكتسبت بُعدًا مقدّسًا في مكانٍ ما أُعيد إنتاجها في مكان آخر وكوّنت صورة واضحة للقداسة.

ثمة لغات معمارية عديدة ترتبط بالقداسة، وفي معظمها مصادر ومبادئ متشابهة؛ والنظام الذي يضعه البرنامج يُملي طبيعة الطقس الذي يُعقَد في المكان والهرميّة بين أنواع المُصَلّين، إضافة إلى أنّ استخدام موادّ وتقنيات بناء مثيرة للإعجاب يُثير لدى الناظر حسًّا بالافتتان. إنّ جمالية المجد تحوّل المبنى المقدس إلى علامة فارقة في المنطقة؛ فهي أداة لإبداء القوة وفرض النظام.

لطالما كان الدين والسياسة توأمَين لا يفترقان، وقد فَعَلا ذلك، بكلمات باتاي، "رغبةَ في إخضاع الروح لمثَل أعلى رسميّ". وبعد أن اندلعت في العالم الغربي ثورة العلمَنة، تحوّلت السلطة من هيئة لا تنفصل هويتها السياسية عن الدينية إلى سلطة هويتها الدينية مفقودة. ولكن هذا الواقع الجديد لم يكن موجودا سوى على السطح في الكثير من الحالات.

فالواقع المحلي مُشبَع بالقداسة، لكن كما في حالات عديدة أخرى، ليست هذه القداسة بريئة. فهذا الواقع هو شهادة على قوة الدين في موقع صُنع القرار: السياسة الحكومية، في المؤسسات المختلفة، التشريع، وتوزيع الموارد. ورغمًا عنه، يكتسي فنّ العمارة طبقات إضافية من المعاني، بما يتجاوز القداسة الدينية. فهو يحوي ذاكرة تُتيح إلقاء نظرة على تاريخ معقّد من المصالح.

تعكس العلاقات المركّبة بين فنّ العمارة والقداسة في المكان الذي نعيش فيه المُجتمَع بشتّى مُكوِّناته. يزعم باتاي أنّ فنّ العمارة يعبّر عن شخصية المجتمعات، ولأنّ المبنى المقدّس ينطوي على ذاكرة دينية وسياسية، يمكن رسم شخصية المجتمع عبر درس المفهوم "مُقدَّس" في السياق المعماري - المحلي - الآني.

ندعوكم إلى التأمل في الموادّ التي جُمعت من أجل هذا العدد حول موضوع "القداسة"، وإلقاء نظرة عبرها إلى عدد من الحكايات التي تبني القصة المحلية.